YKS ham puan ve yerleştirme puanı farkının kısa cevabı şu: sınav puanı yalnızca testlerdeki performansınızdan çıkar, yerleştirme puanı ise bu puana OBP’nin 0,12 katı eklenerek bulunur. Tercihlerde ÖSYM yerleştirme puanını kullanır. Ancak kılavuzda “ham puan” kelimesi sınav puanını değil, her testteki neti anlatır. Bu rehberde iki kavramı 2026-YKS Kılavuzu’na göre adım adım ayırıyor, örnek hesaplarla gösteriyoruz.
YKS ham puan ve yerleştirme puanı nedir? Kısa cevap
YKS sonucunda karşınıza üç ayrı katman çıkıyor. İlk katman testlerdeki net, yani kılavuzun dilindeki ham puan. Ardından 100–500 aralığındaki sınav puanı geliyor. Üçüncü katman ise OBP katkısı eklenmiş yerleştirme puanı.
Adaylar arasında “ham puan” denince çoğu zaman OBP eklenmemiş sınav puanı kastediliyor. Örneğin “ham puanım 380, yerleştirmem 431” gibi cümleler bu kullanımdan geliyor. Oysa ÖSYM bu puana “sınav puanı” diyor. Bu yüzden kılavuzu okurken iki anlamı karıştırmamak önemli.
- Ham puan (kılavuz anlamı): bir testteki doğru sayısından yanlışların dörtte biri çıkarılınca kalan değer.
- Sınav puanı: TYT, SAY, EA, SÖZ ve DİL puanları; OBP eklenmemiş hâlleri.
- Yerleştirme puanı: sınav puanı + OBP × 0,12. Kılavuz bunları Y-TYT, Y-SAY, Y-EA, Y-SÖZ ve Y-DİL diye kısaltıyor.
Kılavuzda “ham puan” tam olarak ne anlama geliyor?
Kılavuzun 3.10.1 maddesi tanımı açıkça veriyor. Her adayın testlere verdiği doğru ve yanlış cevaplar sayılıyor. Ardından doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılıyor. Böylece adayın o testten aldığı ham puan bulunuyor.
Örnek 1: Türkçe Testinde 30 doğru ve 8 yanlışınız olsun. Yanlışların dörtte biri 8 ÷ 4 = 2 ediyor. Dolayısıyla Türkçe ham puanınız 30 − 2 = 28 oluyor. Boş sorular bu hesaba hiç girmiyor.
Ham puan ayrıca bir eşik olarak da kullanılıyor. Tablo 1D’ye göre TYT puanının hesaplanması için Türkçe veya Temel Matematik testinden en az 0,5 ham puan gerekiyor. Net hesabının ayrıntılarını TYT netleri rehberimizde örneklerle anlattık.
Sınav puanı (TYT, SAY, EA, SÖZ, DİL) nasıl oluşuyor?
Ham puan tek başına bir YKS puanı değil. Kılavuzun 3.10.1 maddesine göre her testin ham puanı önce standart puana çevriliyor. Bunun için son sınıftaki adayların o testteki ortalaması ve standart sapması kullanılıyor. Standart puanların ortalaması 50, standart sapması 10 oluyor.
Daha sonra standart puanlar ağırlıklarla birleştiriliyor. TYT için Tablo 1C, SAY, EA, SÖZ ve DİL için Tablo 1E geçerli. Bu ağırlıklı toplam, kendi içinde en küçüğü 100, en büyüğü 500 olan puanlara dönüştürülüyor. Sonuçta çıkan değer sınav puanıdır.
Burada önemli bir sınırlama var: kılavuz, ağırlıklı toplamı 100–500 aralığına çeviren uç değerleri yazmıyor. Bu nedenle sınavdan önce yapılan her puan hesabı tahmini kalıyor. Standart puanın mantığını YKS puanı nasıl hesaplanır rehberimizde ayrıntılı işledik.
YKS ham puan ve yerleştirme puanı arasındaki fark: karşılaştırma tablosu
Aşağıdaki tablo üç kavramı yan yana koyuyor. Her satırdaki bilgi kılavuzun ilgili maddesinden alındı.
| Kavram | Nasıl bulunur? | Aralık | Nerede kullanılır? | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Ham puan (net) | Doğru − Yanlış ÷ 4, her test için ayrı | Testin soru sayısına kadar | Standart puan hesabı ve 0,5 eşiği | md. 3.10.1, Tablo 1D |
| Sınav puanı | Standart puanların ağırlıklı toplamı, 100–500’e dönüştürülür | 100–500 | Puan türünün hesaplanıp hesaplanmadığı | md. 3.10.1, Tablo 1C, 1E |
| OBP | Diploma notu × 5 | 250–500 | Yerleştirme puanına katkı | md. 4.1 |
| Yerleştirme puanı | Sınav puanı + OBP × 0,12 | Ek puansız 130–560 | Merkezî yerleştirme ve tercih | md. 4.2, md. 5 |
Tablodaki 130–560 aralığı bizim aritmetik hesabımız. En düşük durumda 100 + 250 × 0,12 = 130 çıkıyor. En yüksek durumda ise 500 + 500 × 0,12 = 560 buluyoruz. Kılavuz bu aralığı ayrıca yazmıyor; ancak formülden doğrudan çıkıyor.
Yerleştirme puanı nasıl hesaplanır? OBP × 0,12 kuralı
Kılavuzun 4.2 maddesi kuralı tek cümleyle veriyor. Her aday için hesaplanan OBP, 0,12 katsayısıyla çarpılıp sınav puanlarına ekleniyor. Böylece adayın yerleştirme puanları ortaya çıkıyor. Üstelik ilgili puan türünde sınav puanı hesaplanan herkesin o türde yerleştirme puanı da hesaplanıyor.
Peki OBP’nin kendisi nasıl bulunuyor? Bunun için 4.1 maddesine bakıyoruz. Kısaca diploma notu 5 ile çarpılıyor; böylece 50 olan not 250, 100 olan not 500 oluyor. Diploma notu bildirilmeyen ya da 50’nin altında kalan adayların notu 50 sayılıyor. Kendi OBP’nizi hızlıca bulmak için OBP hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Bunun yanı sıra bir kural daha dikkat istiyor. TYT puanı hesaplanmayan adayların AYT veya YDT’ye girmiş olsalar bile SAY, SÖZ, EA ve DİL yerleştirme puanları hesaplanmıyor (md. 4.2). Kısacası her şey TYT puanının oluşmasına bağlı.
Örneklerle YKS ham puan ve yerleştirme puanı hesabı
Aşağıdaki örneklerde sınav puanlarını biz varsaydık. Çünkü gerçek sınav puanı o yılın ortalamalarına bağlı. OBP katkısı ise kılavuzdaki formülden kesin olarak hesaplanıyor.
Örnek 2: Diploma notunuz 85, SAY sınav puanınız 380 olsun. OBP 85 × 5 = 425 ediyor. Buna göre katkı 425 × 0,12 = 51 puan oluyor. Sonuç olarak Y-SAY puanınız 380 + 51 = 431 çıkıyor.
Örnek 3: Diploma notunuz 72,4, TYT sınav puanınız 300 olsun. OBP 72,4 × 5 = 362 ediyor. Bu durumda katkı 362 × 0,12 = 43,44 puan. Y-TYT puanınız da 343,44 oluyor.
Örnek 4: Diploma notu sisteme hiç aktarılmamış bir aday düşünelim. Kılavuza göre notu 50 sayılıyor, OBP’si 250 oluyor. Katkısı 250 × 0,12 = 30 puanla sınırlı kalıyor. Bu yüzden eğitim bilgilerinizi ÖSYM’nin duyurduğu tarihlerde kontrol etmek önemli.
| Diploma notu | OBP | Katkı (× 0,12) | Katkı (yarıya düşmüş, × 0,06) |
|---|---|---|---|
| 50 ve altı | 250 | 30 | 15 |
| 60 | 300 | 36 | 18 |
| 70 | 350 | 42 | 21 |
| 80 | 400 | 48 | 24 |
| 90 | 450 | 54 | 27 |
| 100 | 500 | 60 | 30 |
Tablo da gösteriyor ki diploma notundaki her 10 puanlık fark, yerleştirme puanına 6 puan olarak yansıyor. Yarıya düşmüş katsayıda ise aynı fark 3 puana iniyor.
Önceki yıl yerleşenlerde OBP katsayısı neden yarıya iner?
Kılavuzun 4.2 maddesi bir önceki yılın yerleştirmesine bakıyor. 2025-YKS ile ÖSYM tarafından bir programa merkezî olarak yerleştirilen adayların katsayıları yarıya düşüyor. Kayıt olup olmamaları sonucu değiştirmiyor. Ayrıca 2025’te özel yetenek sınavıyla bir programa kayıt olanlar da bu kapsama giriyor.
Bu kuralın bir istisnası var. 2025’te lise son sınıftayken bir programa yerleşip zamanında mezun olamadığı için kayıt yaptıramayan adayların katsayısı yarıya düşmüyor. Üstelik bu adayların ÖSYM’ye ayrıca belge göndermesi de gerekmiyor; bilgi MEB e-Okul’dan alınıyor.
Örnek 5: Örnek 2’deki aday 2025’te bir programa yerleşmiş olsun. Bu durumda katkı 425 × 0,06 = 25,5 puan oluyor. Y-SAY puanı 380 + 25,5 = 405,5 çıkıyor. Yani aynı sınav puanıyla yerleştirme puanı 25,5 puan düşük kalıyor.
Meslek lisesi mezunlarının ek puanı nasıl ekleniyor?
Bir mesleğe yönelik program uygulayan okulların mezunları için kılavuz ayrı bir katkı tanımlıyor. Bu adaylar Tablo 3A, 3B.1, 3C ve 3D’de alanlarının karşısındaki programlara yerleştirilirken OBP × 0,06 kadar ek puan alıyor (md. 4.2). Bu ek puan, 0,12’lik katkının üzerine ekleniyor.
Örnek 6: OBP’si 400 olan ve TYT sınav puanı 320 olan bir meslek lisesi mezunu düşünelim. Normal katkı 400 × 0,12 = 48 puan, ek puan 400 × 0,06 = 24 puan. Böylece ek puansız Y-TYT 368, alanına uygun ön lisans programı için ek puanlı puan 392 oluyor.
Öte yandan Tablo 3A ve 3B.1 kapsamındaki ek puan, yalnızca 30.03.2012 itibarıyla mesleki bir okuldan mezun olanlar ya da o tarihte orada okuyanlar için uygulanıyor. Bu nedenle hangi programların kapsamda olduğunu kendi alanınızın satırından kontrol etmeniz gerekiyor.
Tercihte YKS ham puan ve yerleştirme puanı hangisi kullanılır?
Kılavuzun 5. maddesine göre merkezî yerleştirmede adaylar yerleştirme puanları, varsa ek puanları, tercihleri ve programların kontenjan ve koşullarına göre yerleştiriliyor. Dolayısıyla tercih listenizi yerleştirme puanınıza göre düşünmeniz gerekiyor. Sınav puanı ise hangi puan türüyle tercih yapabileceğinizi belirliyor (md. 3.10.2).
Başarı sırası konusunda da kılavuz bazı ayrımlar yapıyor. Tablo 1F’nin dipnotuna göre özel yetenekle öğrenci alan öğretmenlik programlarında ek puansız yerleştirme puanının (Y-TYT) başarı sırası dikkate alınıyor. Tablo 1G ise bazı lisans programları için en düşük başarı sırası şartı koyuyor.
| Program türü (Tablo 1G) | Puan türü | En düşük başarı sırası |
|---|---|---|
| Tıp | SAY | 50.000 |
| Diş hekimliği | SAY | 80.000 |
| Eczacılık | SAY | 100.000 |
| Hukuk | EA | 100.000 |
| Mimarlık | SAY | 250.000 |
| Mühendislik (istisnalar hariç) | SAY | 300.000 |
| Öğretmenlik | İlgili puan türü | 300.000 |
Kaynak: 2026-YKS Kılavuzu Tablo 1G (s. 49). Ayrıca vakıf üniversiteleri senato kararıyla daha üst bir başarı sırası belirleyebiliyor.
Sonuç belgesinde YKS ham puan ve yerleştirme puanı nerede görünür?
Kılavuzun 3.10.3 maddesi sonuçlarda yer alacak bilgileri sıralıyor. ÖSYM sonuç belgesini adaylara göndermiyor; sonuçlar ÖSYM sonuç sistemi ve mobil uygulama üzerinden görülüyor. Sonuçlarda şu bilgiler bulunuyor:
- testlerdeki doğru ve yanlış cevap sayıları,
- TYT puanı ve başarı sırası,
- varsa AYT ve YDT puanları ile başarı sıraları,
- Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP),
- yerleştirme puanları ve başarı sıraları.
Görüldüğü gibi belgede netin kendisi değil, doğru ve yanlış sayıları yer alıyor. Yine de netinizi bu sayılardan kendiniz hesaplayabilirsiniz. Sınav puanı ile yerleştirme puanı ise ayrı satırlarda ve ayrı başarı sıralarıyla gösteriliyor.
Bu iki puan karıştırılınca hangi hatalar ortaya çıkıyor?
İki kavramın karışması, özellikle tercih döneminde yanlış karşılaştırmalara yol açıyor. Aşağıdaki maddeler en sık karşılaşılan durumları özetliyor.
- Sınav puanını yerleştirme puanıyla kıyaslamak: bir programın en küçük puanını kendi sınav puanınızla karşılaştırırsanız OBP katkısını unutmuş olursunuz.
- Katsayının yarıya düştüğünü atlamak: önceki yıl yerleşen bir aday 0,12 ile hesap yaparsa yerleştirme puanını olduğundan yüksek görür.
- Neti puan sanmak: kılavuzdaki ham puan bir testin netidir; 100–500 aralığındaki puanla aynı şey değildir.
- Ek puanı her programa eklemek: meslek lisesi ek puanı yalnızca tablolarda alana uygun gösterilen programlarda geçerli.
Sıkça sorulan sorular
“Ham puan” deyince hangi puan kastediliyor?
Kısacası kılavuzda ham puan, bir testteki net anlamına geliyor (md. 3.10.1). Günlük kullanımda ise çoğu aday OBP eklenmemiş sınav puanına ham puan diyor. Hangi anlamın kastedildiğine bağlama bakarak karar vermek gerekiyor.
Yerleştirme puanı 500’ü geçer mi?
Evet, geçebilir. Çünkü sınav puanı en fazla 500, OBP katkısı ise en fazla 60 olduğu için ek puansız yerleştirme puanı formül gereği 560’a kadar çıkabiliyor.
OBP her puan türüne eklenir mi?
Evet. Kılavuzun 4.2 maddesine göre OBP × 0,12, hesaplanan tüm sınav puanlarına ekleniyor. Bu nedenle TYT, SAY, EA, SÖZ ve DİL için ayrı yerleştirme puanları oluşuyor.
YKS ham puan ve yerleştirme puanı hesaplayıcıda nasıl görülür?
Netlerinizi girip diploma notunuzu eklediğinizde YKS puan hesaplama aracımız hem sınav puanını hem yerleştirme puanını gösteriyor. Ancak sınav puanı kısmı her zaman tahmini bir değer; OBP katkısı ise formülden kesin hesaplanıyor.
Mezun adayların OBP’si değişir mi?
Her şeyden önce OBP diploma notundan hesaplanıyor; mezun olmak bunu tek başına değiştirmiyor. Ancak önceki yıl bir programa yerleştiyseniz katsayı 0,12’den 0,06’ya iniyor. Bu yüzden sizin için asıl soru, bir önceki yıl yerleşip yerleşmediğiniz.
Bu rehberdeki kurallar ÖSYM’nin 2026-YKS Kılavuzu (md. 3.10.1, 3.10.2, 3.10.3, 4.1, 4.2, 5; Tablo 1C, 1D, 1E, 1F, 1G) esas alınarak hazırlandı. 2027-YKS kılavuzu yayımlandığında katsayıları yeniden kontrol edeceğiz.
